Jak powstał klasztor w Mayo? Kilka słów wstępu do najnowszej książki

Współczesne Mayo jest trzecim pod względem wielkości hrabstwem w Republice Irlandii. Położone na zachodnim wybrzeżu rozciąga się od jeziora Corrib i fiordu Kilary Harbour na południu aż po zatokę Killala na północy. Od zachodu posiada urozmaiconą linię brzegową Oceanu Atlantyckiego z mnóstwem wysp, z których największą jest Achill, będąca obecnie atrakcją turystyczną ze względu na piękny górzysty krajobraz. Góry zajmują zachodnią i północną część hrabstwa, zaś w jego rejonach południowych i wschodnich dominują równiny. Najwyższe wzniesienia stanowią Mweelrea oraz Croagh Patrick, szczyt, który od średniowiecza stanowił jedno z głównych centrów pielgrzymkowych w Irlandii. Legenda głosi, że św. Patryk stojąc na tej górze strącił w przepaść węże, które w Irlandii faktycznie nie występują. Od południa Mayo graniczy z hrabstwem Galway, a konkretnie z jego najrzadziej zaludnioną częścią, zwaną Connemara, będącą w ostatnich stuleciach synonimem irlandzkiego Dzikiego Zachodu, a obecnie stanowiącą największy Gaeltacht, czyli region irlandzkojęzyczny. To tam ma siedzibę Radio na Gaeilge w Carraroe oraz szkoła języka irlandzkiego w Spiddal. Od wschodu do Mayo przylegają tereny hrabstw Sligo i Roscommon.

Historycznie Mayo stanowiło część prowincji (irl. cóiced) Connaught, jednej z czterech (lub pięciu, jeśli liczyć małe centralne Meath), na które wyspa dzieliła się od czasów starożytnych. Pierwotnie nazwa ta (irl. Connachta) nie była terminem odnoszącym się do terytorium, lecz do grupy rodów, które za swego protoplastę uważały Conna „od Stu Bitew” (irl. Conn Cétchathach), legendarnego króla Irlandii z II w. n.e. Hrabstwo Mayo powstało za czasów panowania Elżbiety I, około 1595 roku, podczas tak zwanej Kompozycji Connachtu (ang. Composition of Connacht). Connaught został wtedy włączony w angielski system administracyjny, a hrabstwo Mayo wyodrębnione i podzielone na dziewięć części, nad którymi władzę sprawowały angielskie i gaelickie rody.

Przyjęta wówczas nazwa wywodzi się od miejscowości położonej dziesięć mil (szesnaście kilometrów) na południe od współczesnej stolicy hrabstwa, miasteczka Castlebar. Obecnie katolicka parafia Mayo i Roslee liczy zaledwie 1200 osób, a w samej wiosce Mayo żyje jedynie 408 mieszkańców. W przeszłości było to jednak znacznie ważniejsze centrum religijne i administracyjne. Przejściowo stanowiło nawet odrębne biskupstwo, włączone później w skład metropolii Tuam.

Nazwa Mayo (irl. Magh Éo) oznacza „polanę cisów” lub „łąkę cisów”. Magh we wczesnośredniowiecznej Irlandii było podstawową jednostką administracyjną, oznaczającą pole gotowe pod uprawę. Najczęściej jedno magh było domeną pojedynczego túath (irl. „plemię”), stanowiącego wspólnotę ludzi razem uprawiających ziemię, na której czele stał przywódca, . Wspólnoty te były w dużym stopniu samowystarczalne, co prowadziło do powstania bardzo silnych więzów i zależności w obrębie grupy, przy dość luźnej tożsamości z większymi organizmami politycznymi, takimi jak prowincje.

W średniowieczu miejsce, gdzie obecnie znajduje się wieś Mayo nosiło nazwę Mag nÉo na Sachsan (irl. „Mayo Sasów”). Znajdował się tam klasztor założony między 669 a 676 rokiem przez św. Kolmana, trzeciego biskupa Lindisfarne. Był to wyjątkowy ośrodek monastyczny, który aż do epoki wikingów zachował wyłącznie angielski charakter, a w drugiej połowie VIII wieku podlegał nawet bezpośrednio władzy biskupa Yorku.

Klasztor angielski na zachodzie Irlandii był w VII wieku czymś niezwykłym – w owym czasie to raczej irlandzcy mnisi opuszczali swą wyspę i zakładali ośrodki w Wielkiej Brytanii i na kontynencie. Nie zmienia to oczywiście faktu, że wielu Anglików, Franków i innych udawało się do Irlandii na naukę. Pisze o tym wyraźnie Beda w swej Historii kościelnej narodu angielskiego. Jego zdaniem za czasów Finana i Kolmana, biskupów Lindisfarne, wielu Anglików, zarówno możnych, jak i zwyczajnych ludzi, podróżowało do Irlandii, by poświęcić się studiom religijnym bądź w poszukiwaniu bardziej ascetycznego życia. Z czasem wstępowali do klasztorów lub stawali się uczniami i naśladowcami irlandzkich zielonych męczenników, pustelników, którzy w odosobnieniu nauczali przybywających do nich ludzi. Irlandczycy przyjmowali ich chętnie w swoim kraju, dzielili się księgami i wiedzą nie chcąc w zamian żadnych opłat. Pisze Beda: „Było też w owym czasie wielu spośród ludu Anglów, zarówno możnych, jak i przeciętnych, którzy w czasach episkopatu Finana i Kolmana opuszczali ojczystą wyspę w poszukiwaniu religijnych studiów lub bardziej ascetycznego życia. Z czasem niektórzy poświęcili się monastycznemu życiu, inni dużo podróżowali do celi nauczycieli u których szukali nauki. Irlandczycy przyjmowali ich życzliwie, nie chcąc w zamian żadnej zapłaty”Przyjazdy pojedynczych uczniów czy mnichów do Irlandii nie prowadziły jednak do zakładania przez przyjezdnych nowych klasztorów w Irlandii. Dlatego powstanie Mayo i jego angielski charakter, który trwał długo i zapisał się nawet w nazwie, jest w tym okresie historycznym czymś wyjątkowym.

Powstanie Mayo było bezpośrednią konsekwencją synodu w Whitby w 664 roku, gdzie strona irlandzka, reprezentowana przez św. Kolmana, przegrała ze stroną rzymską spór dotyczący datowania Wielkanocy. Beda w swoim dziele relacjonuje, że Kolman zrezygnował z biskupstwa Lindisfarne i opuścił Northumbrię, zabierając ze sobą pewną liczbę współbraci, w tym trzydziestu Anglów. Popłynął z nimi najpierw na Ionę, a potem na zachód Irlandii, gdzie założył klasztor na wyspie Inisboffin. Po jakimś czasie wspólnego życia, pomiędzy Anglami i Irlandczykami zaczął narastać konflikt. Święty Kolman postanowił podzielić wspólnotę i znalazł odpowiednie miejsce pod nowy klasztor, „qui lingua Scottorum Mag éo nominatur”. Zbudowano go przy pomocy lokalnego władcy (którego imienia Beda nie wymienia) i tam właśnie przenieśli się angielscy mnisi. Od tej pory ośrodek ten nazywano Mag nÉo na Sachsan.

Nazwa ta przetrwała aż do końca XVI wieku i dopiero po nowym podziale administracyjnym zaprzestano używania jej w całości, skracając jedynie do Mayo.


Wojciech Bedyński, Klasztor w Mayo. W kontekście wczesnego chrześcijaństwa na Wyspach Brytyjskich | kup w księgarni on-line

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Wszystkie prawa zastrzeżone © 2014. Wydawnictwo Benedyktynów TYNIEC | redakcja@tyniec.com.pl // blog wspierany przez jzelek.pl